Dlaczego format RAW jest lepszy niż JPG

Wiele osób, zwłaszcza tych, które chcą przesiąść się z używania aparatów kompaktowych na lustrzanki, zadaje mi pytanie, co to jest RAW i dlaczego ten format zapisu zdjęć jest lepszy od JPG-a?

Jest wiele powodów, które przemawiają za tym, aby jak najczęściej korzystać z formatu RAW. W tym artykule postaram się wyjaśnić w jak najbardziej zrozumiały sposób.

Co to jest RAW?

RAW jest to format zapisu zdjęć w najwyższej, oferowanej przez dany aparat, jakości. Dane zapisane w tym pliku to nieprzetworzone przez procesor graficzny aparatu informacje, jakie zebrała podczas wykonywania fotografii matryca światłoczuła. W rezultacie, daje to większą kontrolę i możliwości obróbki obrazu przez odpowiednie programy na komputerze.

Fotografie zapisane w formacie RAW, w porównaniu z JPG-ami, odznaczają się większą rozpiętością tonalną (czyli dokładniej odwzorowują różnicę pomiędzy najjaśniejszymi i najciemniejszymi obszarami zdjęcia) oraz brakiem kompresji stratnej, czyli uśrednianiu kolorystyki i szczegółów obrazu, których nie jest w stanie zobaczyć ludzkie oko.

Jeden format, różne standardy

Na dzień dzisiejszy nie ma opracowanego jednolitego standardu zapisu plików w formacie RAW, dlatego praktycznie każdy producent wprowadził własną wersję RAW-ów. I tak, dla przykładu, pliki RAW zapisane przez aparaty Canona mają rozszerzenie CRW lub CR2 a u Nikona jest to NEF. Pewną próbę ujednolicenia standardu podjęła firma Adobe wprowadzając zapis plików RAW z rozszerzeniem DNG (Digital NeGative – cyfrowy negatyw).

W jakim programie otworzymy pliki RAW?

Przede wszystkim trzeba pamiętać, że w związku z brakiem ujednolicenia standardu zapisu plików RAW, aby je otworzyć trzeba dysponować programem dedykowanym dla aparatów danego producenta (zazwyczaj są one na płycie CD dostarczanej w komplecie z aparatem) lub wyspecjalizowanymi programami graficznymi takimi jak Adobe Photoshop, Adobe Lightroom, Corel Paint Shop Pro, Corel Photo-Paint czy wreszcie Apple Aperture (dla Systemu Mac OS i komputerów Macintosh).

Konwersja, lub jak kto woli, eksport obrobionych plików RAW do innego formatu (np. JPG, TIFF) nazywana jest wywoływaniem cyfrowego negatywu.

Jakie są możliwości obróbki plików RAW?

Jak już wspomniałem wcześniej, obrazy zapisane w plikach RAW mogą być poddawane znaczniej szerszej i dokładniejszej obróbce niż zdjęcia zapisane w JPG-ach. W praktyce oznacza to duże szanse na “uratowanie zepsutego zdjęcia”. Nie oznacza to jednak, że możemy poprawić wszystko. Musimy zadbać przede wszystkim o ostrość fotografii.

Podstawowa opcja, z której korzystam i od której praktycznie zaczynam obróbkę zdjęcia to korekta balansu bieli (White Balance). Aparaty cyfrowe (lustrzanki też) mają czasem problemy z poprawnym ustawieniem balansu bieli, zwłaszcza, jeśli w scenie, którą fotografujemy występują mieszane źródła światła. Wtedy możliwość poprawki tej ważnej cechy obrazu jest nieoceniona. Z ciekawości zaznaczę tylko, że lustrzanki z tzw. górnej półki i przeznaczone dla zawodowców posiadają możliwość dokładnego ustawienia balansu bieli w stopniach Kelwina.

Kolejna cecha obrazu zapisanego w formacie RAW, którą możemy poprawić ze znacznie lepszym skutkiem niż w pliku JPG to kompensacja ekspozycji, czyli mówiąc prościej, rozjaśnienie lub przyciemnienie zdjęcia. Cecha ta przydaje się przede wszystkim przy prześwietlonych zdjęciach. Operacja taka jest możliwa również na plikach JPG, ale daje ona znacznie gorsze efekty. Obraz pozbawiony jest szczegółów w najjaśniejszych i najciemniejszych partiach.

Plik RAW prosto z aparatu - widać, że obraz jest prześwietlony
Plik RAW prosto z aparatu - widać, że obraz jest prześwietlony
Plik JPG wyeksportowany z RAW-u po korektach balansu bieli i kompensacji ekspozycji
Plik JPG wyeksportowany z RAW-u po korektach balansu bieli i kompensacji ekspozycji

Wynika to ze wspomnianej wyżej kompresji stratnej, którą posiadają JPG-i już od pierwszego zapisu w aparacie. Co gorsza, każdy kolejny zapis powoduje jej zwiększenie. Zmiany dokonywane na obrazach RAW zapisywane są w pliku zewnętrznym dlatego z łatwością możemy powrócić do pierwotnej wersji zarejestrowanej przez aparat.

Kiedy fotografować w formacie RAW a kiedy w JPG?

Zależy to przede wszystkim od tego, co chcemy zrobić ze zdjęciami po ich wykonaniu. Jeśli będziemy je wykorzystywać tylko w internecie lub wykonywać małe papierowe odbitki (9×13, 10×15 cm) to z powodzeniem możemy darować sobie zabawę z plikami RAW. Jeśli natomiast docelowo fotografie mają być wykonywane w dużych powiększeniach lub drukowane metodą cyfrową i offsetową to zastosowanie formatu RAW jest konieczne.