Balans bieli

Balans bieli to pojęcie, o którym stało się głośno od momentu wprowadzenia w życie fotografii cyfrowej. Zrozumienie jego istoty może, zwłaszcza początkującym fotografom sprawiać problem, dlatego w dalszej części artykułu postaram się wyjaśnić co to jest i jak z niego korzystać, aby nasze zdjęcia nabrały odpowiedniego wyrazu.

W czasach fotografii analogowej istniały wyspecjalizowane klisze przeznaczone do robienia zdjęć w określonych warunkach oświetleniowych. Najpopularniejszym rodzajem filmu była błona fotograficzna do światła dziennego. Era fotografii cyfrowej umożliwiła nam ustawianie odpowiedniego balansu bieli dla każdego zdjęcia z osobna.

Na wstępie należy zaznaczyć, że korekty balansu bieli możemy dokonać tylko na zdjęciach zapisanych w plikach RAW. Jest to jeden z wielu powodów, dla których warto robić zdjęcia w tym formacie, jeśli tylko aparat fotograficzny, który posiadamy ma taką możliwość.

Co to jest balans bieli?

Na początek kilka słów teorii. Na Wikipedii możemy przeczytać, że balans bieli to:

(…) proces kompensacji barw obrazu zarejestrowanego przez matrycę dla temperatury barwowej oświetlenia jakie towarzyszyło wykonaniu fotografii (…)

W definicji pojawiło się sformułowanie temperatury barwowej, który również wymaga wyjaśnienia. Sięgamy znów do Wikipedii, gdzie czytamy, że temperatura barwowa to:

(…) obiektywna miara wrażenia barwy danego źródła światła (…)

Wartość temperatury barwowej wyrażamy w stopniach Kelwina (K). I tak, np. przyjmuje się, że barwa światła żarówki to 2000 K, wschód i zachód Słońca 3000 K, barwa biała 4000 K, barwa dzienna 5500 K, barwa czystego niebieskiego nieba 10000-15000 K.

Co to oznacza w praktyce? Jeśli w aparacie nastawimy funkcję balansu bieli w pozycji “auto” to znajdzie on najjaśniejszy punkt na zdjęciu i traktując go jako kolor biały resztę kolorów dopasuje do koloru tego punktu. Używając tej funkcji aparat korzysta z faktu, że posiada on wbudowany w oprogramowanie wzorzec koloru czerwonego i niebieskiego względem koloru białego.

Jak to wszystko przekłada się na odbiór zdjęcia? Najlepiej sprawdzić to zapisując tę samą fotografię z ustawionymi różnymi wartościami stopni Kelwina. Efekt będzie taki jak na ilustracji poniżej.

Porównanie wyglądu zdjęcia przy różnych wartościach balansu bieli
Porównanie wyglądu zdjęcia przy różnych wartościach balansu bieli

Jak widać dla małych wartości skali fotografia zabarwia się na niebiesko (tzw. kolor zimny) zaś dla wysokich wartości na zdjęciu przeważa kolor żółty (tzw. kolor ciepły).

Kiedy i jak ustawiać balans bieli?

Ideałem byłoby, gdyby na każdym zdjęciu znajdowała się biała, czysta kartka papieru, ale tak się nie da ;) Aparat może (ale nie musi) pomylić się w prawidłowym ustawieniu balansu bieli, jeśli fotografujemy scenę oświetloną różnymi źródłami światła lub, jeśli w kadrze nie znajdzie się jakiś biały obiekt. Wyjścia z tej sytuacji są co najmniej cztery:

  • w aparatach amatorskich ustawiamy balans bieli na jedną ze zdefiniowanych wartości, takich jak: słońce, chmury, cień, lampa błyskowa (dla doświadczenia możemy zrobić to samo zdjęcie ustawione z różnymi wartościami balansu bieli)
  • w aparatach bardziej zaawansowanych jest możliwość ustawienia balansu bieli o konkretnej wartości w skali Kelwina
  • ustawiamy konkretną wartość w skali Kelwina w programie komputerowym do obróbki zdjęć, przed wyeksportowaniem pliku RAW do JPG-a
  • w tym samym programie sami wskazujemy narzędziem “pipeta” najjaśniejszy naszym zdaniem punkt w danym zdjęciu

Życzę udanych eksperymentów z ustawianiem balansu bieli :)